Genel

Necmettin Halil Onan

31 Temmuz 2020

Necmettin Halil Onan Cumhuriyet devri edebiyatının önemli şair ve yazarlarından birisidir. 1902 yılında Çatalca’da doğmuştur. Ailesi 93 Harbi sonrasında Balkanlar’ın kaybedilmesi ile birlikte Çatalca bölgesine gelen Türk kökenli bir ailedir. Rumeli eşrafından olan aile Hacı Muradoğluları adı ile tanınmıştır. Babası Duyun-u Umumiye ’de memur olarak çalışan Halil Hilmi Efendidir. Annesinin ismi ise Nazmiye Hanım’dır. Yaşadığı dönem ve çevrenin etkilerini şiirlerine ve yazılarına yansıtarak genellikle Milli konuları ele almıştır.

Necmettin Halil Onan’ın Hayatı

Şair eğitimine yaşadığı mahalle mektebinde başlamıştır. Koska Mahalle Mektebi’nde gördüğü eğitim sonrasında ortaöğretimini Burhan-ı Terakki’de tamamlamıştır. Lise eğitimini ise Çatalca İptidaisi ve Bakırköy Numune Rüşdiyesi’nde tamamlayarak Vefa Sultanisine geçti. Necmettin Halil Onan burada okuduğu esnada bir dönem devrin önemli sanat eğitimi veren okullarından birisi olan Sanayi-i Nefis1e Mektebi’nin Resim bölümüne gitti. Günümüzde İstanbul Üniversitesi olarak bilinen İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi’ne 1919 yılında kaydını yaptırdı.

Burada eğitim veren hocaları genellikle Millî bir çevredendi. Hocalarından etkilenerek yazdığı şiir ve yazılarına yön verdi. Hocaları arasında Fuad Köprülü, Cenap Şahabettin, Yahya Kemal Beyatlı, Ferit Kam gibi önemli ilim adamları vardır. hayatını sürdürürken aynı zamanda da çalışma hayatına atıldı. Geceleri Anadolu Ajansı’nda çalışırken gündüzleri bir okulda öğretmenlik yaptı.

İstanbul’un İşgalinden Sonraki Hayatı

Necmettin Halil Onan İstanbul’un 1920 yılında işgal edilmesiyle birlikte Anadolu’ya gitti. Okulunu yarım bırakarak Milli Mücadele hareketine katıldı. Ankara Zabitgahında Talim Vekili olarak çalışarak Millî Mücadeleye katkılarını sundu. Netice olarak Millî Mücadele hareketinin başarıya ulaşması ile birlikte İstanbul’a geri dönerek eğitimini tamamladı. Ayrıca Anadolu Ajansı’nda çalışmaya devam etti. Okulu bitirdikten sonra bir müddet İzmir Amerikan Koleji’nde çalıştı. Sonrasında İzmir Erkek Lisesi ve İzmir Kız Lisesi’nde bir süre öğretmenlik yaptı. 1932 yılında Adana Erkek Lisesi’nde 1935 yılında İse Adana Kız Lisesinde Müdürlük görevlerinde bulundu. 1939 yılında Maarif Müfettişi olarak tayın edildi. 1942-1946 yılları arasında ise Yükseköğretim Genel Müdürü olarak tayin oldu. Bu çalışmaları sürdürürken aynı zamanda da akademik hayatına devam etti ve Profesörlük unvanını aldı. Günümüzde Ankara Üniversitesi’ne bağlı olan DTCF’de dersler vermeye başladı. 1960 yılına kadar bu görevini sürdüren Necmettin Halil Onan bu tarihten itibaren ise sağlık problemleri nedeniyle emekli olarak çok sevdiği İstanbul’a döndü. 1968 yılında İstanbul’da vefat etti. Cenazesi Kandilli Kabristanı’na defnedildi.

Necmettin Halil Onan’ın Yazı Hayatı

Şair küçük yaşlardan itibaren yazıya ve şiire ilgi duymuştur. İlk şiiri Nedim dergisinde yayınlandı. Burada yazdığı şiir aruz ölçüsü iledir. İlerleyen süreçte birçok ünlü dergide şiirleri yayınlandı. Bu dergiler,

  1. Servet-i Fünun,
  2. Dergâh,
  3. Uyanış,
  4. Hayat,
  5. Kitaplar,
  6. Hisar,
  7. Milli Mecmua ve Anadolu Mecmuasıdır.

Milli konular ile kahramanlık, vatan sevgisi gibi konuları şiirlerinde işledi. Çeşitli şiirler yazsa da asıl ün kazanması Bir Yolcu’ya adlı şiiri ile olmuştur. Bu şiir edebiyat dünyasında oldukça beğeni toplayarak Necmettin Halil Onan isminin tanınmasını sağlamıştır. Yazı hayatında Yahya Kemal çizgisini sürdürdüğü görülmektedir. Üniversite’den de hocası olan Yahya Kemal’in tarzı ile bir taraftan musiki ve ahenk esaslı şiirler yazmış bir taraftan da sade ve yalın bir dil kullanmıştır. Bir dönem öğretmenlik yapması nedeniyle ortaöğretim ve üniversitelere ders kitabı niteliğinde kitaplar hazırlamış ve yayınlamıştır. Yazdığı eserleri şunlardır;

  • Çakıl Taşları; bu kitabında 1919-1927 yılları arasında yazdığı şiirlerin olduğu eseridir. 
  • İzahlı Divan Şiiri Antolojisi; yazarın bu kitabı günümüzde de bir başvuru kitabı niteliğindedir. Ders kitabı olarak yazmıştır. Divan edebiyatında ünlü şairlerin şiirlerine yer vererek bu şiirlerin izahını yapmıştır. Aynı zamanda Divan şairlerinin yaşadığı dönem ile ilgili bilgiler de verilmiştir.
  • İşleyen Yara; Roman tarzında yazdığı eseridir. Bu eser 1978 yılında Kolejli Nereye ismi ile yayınlanmıştır.
  • Dilbilgisi I,II; başka yazarlar ile ortak olarak yaptığı ders kitabı niteliğindeki çalışmasıdır.
  • Namık Kemal’in Talim ve Terbiye Üzerine Bir Risalesi; bu eser Namık Kemal’in yazmaya başladığı ancak vefatı nedeni ile tamamlayamadığı eseridir. Necmettin Halil Onan eseri tamamlamıştır.
  • Leyla ile Mecnun; Fuzuli’ye ait olan bu eserin incelemesini yaptığı eserdir.

Vefatı sonrasında Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayınlanan derginin 1972 yılında 1 sayısı yazarın anısına çıkarılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir