Genel

Mehmet Başaran Kimdir? Mehmet Başaran’ın Biyografisi

12 Temmuz 2020

Mehmet Başaran, 1926 yılında Kırklareli’nin Lüleburgaz ilçesinin Ceylan Köyünde dünyaya geldi. Kendisi Türk şair ve yazarlarımızdandır. İlkokuluna yaşadığı köyde başladı. Üçüncü sınıftan sonra Uzun Köprü Gazi Mahmut okulunda devam etti. Hasanoğlan ve Kepirtepe Köy Enstitülerinde orta ve yükseköğrenimini tamamladı. Eğitimini bitirdikten sonra ise meslek hayatına atıldı. 1946’dan sonra çeşitli köy enstitülerinde gezici başöğretmenlik ve öğretmenlik görevlerini gerçekleştirdi. 1960 yılında İstanbul’a giderek buradaki birçok ortaokul ve lisede Türkçe öğretmenliği yaptı. 1956 ve 1960 yılları arasında aynı zamanda İstanbul Millî Eğitim Müdürlüğü sicil bölümü memurluğu ve Folklor Bölümünde Eflatun Cem Güney’e yardımcılık etti. 1979 yılında ise kendi isteği doğrultusunda emekliye ayrıldı. Bazı dönemlerde yurt dışına çıkması engellenmiştir. Sadece Berlin Senatosunun çağrısı üzerine 1982 yılında yurt dışına çıkabilme imkanı buldu. 12 Eylül döneminde yazmış olduğu iki çocuk kitabı hakkında kendisine dava açıldı. Dava, zaman aşımına uğradığından dolayı sonuçlanmadan düştü. Ceylanköy Davası’nda on bir ay boyunca yargılanan Mehmet Başaran, daha sonra aklandı.

Köy enstitüsü kökeninden gelen yazarların en tanınanları arasında yer alan Başaran; TÖS ve TYS Yönetim Kurulu üyeliklerinde yer aldı. Türkiye Öğretmenler Sendikası’nın kuruluşunda yer alarak; TÖS Marmara bölge temsilcisi oldu.

Mehmet Başaran’ın yazmış olduğu şiirler; ilk olarak Türk Dili isimli gazetede yer aldı. Diğer eserleri;

  1. Yücel,
  2. Varlık,
  3. Yeditepe,
  4. İmece,
  5. Yeni Dergi,
  6. Demet,
  7. Yeni Ufuklar,
  8. Pazar Postası,
  9. Küçük Dergi,
  10. Yaprak,
  11. Yelken,
  12. İmece,
  13. Papirüs,
  14. Somut,
  15. Milliyet Sanat,
  16. Karşı,
  17. Dünya Kitap ve Gösteri gibi döneminin önemli dergilerinde yerini buldu. 

1960 yılından sonra Eyuboğlu’nun başkanlığı ile birlikte Tonguç’a Kitap’ı hazırladılar aynı zamanda İmece adında bir dergi çıkardılar. Başaran, Üç buçuk yıl boyunca Yurt Ansiklopedisi’nde de çalışma yaptı. Elif Diye Bir Türkü adlı hikâyesi ile beraber TRT 1970 Sanat Ödülleri Yarışmasına katılarak başarı ödülü kazandı.  Daha sonralarda Ayarlanmak adlı hikâyesi ile 1974 Sabahattin Ali Hikâye Yarışması ikinciliğini elde etti. Mehmetçik Mehmet adlı romanıyla da 1979 yılında Orhan Kemal Roman Armağanını almaya layık görüldü.

Köy Enstitülü Yazar Kuşağının öncü kişilerinden olan Mehmet Başaran, takvimler 28 Haziran 2015 tarihini gösterirken İstanbul’da vefat etti. Döneminin içinde şairliğiyle bilinen Başaran; deneme, öykü ve romanlarıyla da toplumcu edebiyatın önemli isimlerinden biriydi. Karacaahmet Şakir’in Camisinde cenaze namazı kılındıktan sonra Lüleburgaz’a götürüldü ve memleketi olan Ceylanköy’de toprağa verildi.

Eserler

Şiir:

  1. Ahlat Ağacı
  2. Nisan Haritası
  3. Pıtraklı Memleket
  4. Meşe Seli
  5. Günler Tuz Rengi
  6. Sis Dağının Başında Borana Bak Borana
  7. Eylülün Kızgın Soluğu
  8. Koca Bir Troya Dünya

Hikaye ve Anı:

  1. Çarığımı Yitirdiğim Tarla
  2. Zeytin Ülkesi
  3. Sürgünler
  4. Dilsiz Oyunu
  5. Hoşçakal Dünya
  6. Giz Kokan Suskunluk
  7. Kalın Mavi Bir Ses

Roman:

  1. Mehmetçik Mehmet

Masal:

  1. Kuş Dili
  2. Aç Kapıyı Bezirgan Başı
  3. Evvel Evvelken
  4. Yağmur Gelini
  5. Armutlu Tarla
  6. Söğütler Ses Verince
  7. Çiçeklerin Dili
  8. Güneşin Türküsü

Eğitim Üzerine:

  1. Sabahattin Eyüboğlu ve Köy Enstitüleri
  2. Aydınlanma Yolunda Eğitim Emekçisi Ferit Oğuz
  3. Devrimci Eğitim – Köy Enstitüleri

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir