Genel

Kafzade Abdülhay Çelebi

6 Temmuz 2020

Kafzade Abdülhay Çelebi 17. Yüzyıl nesir yazarlarından birisidir. Bu dönemde nesir yazısı yazan kişilerin çok az olduğu düşünüldüğü zaman oldukça kıymetlidir. Şair hakkında çok fazla bilgi bulunmamakla birlikte Osmanlı Devleti devrinde yaşamıştır. Devletin en iyi devirleri denilen dönemde yaşamıştır. 1590 yılında doğduğu bilinmektedir. Ancak ekseriyetle İstanbul’da doğduğuna dair görüşler vardır. Yaşadığı devirde aldığı eğitim dönemin en iyi medreselerinde ve müderrislerindendir.

Kafzade Abdülhay Çelebi

Lakabı; dedesinin isminin Kaf Ahmet Efendi olması sebebi ile Kafzade olarak anılır. Babası Sultan I. Ahmet Devrinde ünlü Kazasker olan Mustafa Feyzullah Efendi’dir. Doğumu hakkında çeşitli görüşler olmakla birlikte genel olarak 1590 yada 1572 olduğuna dair görüşler yoğunluktadır. Kafzade Abdulhay Çelebi babası tarafından olduğu gibi annesi tarafından da oldukça köklü bir aileden gelir. Annesi I. Murad Devri ünlü Şeyhülislamı olan Malulzade Mehmet Efendi’nin torunudur.

İlk eğitimini babasından alan Kafzade Abdülhay Çelebi daha sonra eğitim hayatına Osmanlı eğitim disiplini ile devam etmiştir.  I. Ahmet’in de hocası olan Mustafa Efendi’den eğitim aldı ve mülazım oldu. Daha sonra Ekmekçi zade Ahmet Paşa Medresesine müderris olarak atandı. Devrin en ünlü medresesi olan Semaniye Medresesinde görev yaptı. Son olarak Süleymaniye Müderrisi oldu. Daha sonra Selanik’e kadı olarak tayin edildi. Ancak burada çok uzun süre kalmayarak kısa sürede çeşitli sebeplerle görevinden alındı.

Dönemin ünlü şeyhlerinden Aziz Mahmut Hüdai’nin dergahında bulundu. Burada çeşitli hizmetler alarak manevi tahsiline devam etti. Dönemin birçok şairi Faizi’yi övmekte ve yazdığı eserleri takdir etmektedir. Faizi’nin Nef’i ile hicivleri de bulunur.

Kafzade Faizi’nin Vefatı ve Eserleri

Selanik’te görevinden alındıktan sonra İstanbul’a gelerek hayatının son dönemine kadar burada yaşayan şair bazı tarihi olaylara da şahit olmuştur. Şahit olduğu bu olayların etkisinde kalarak kısa sürede hastalanmış ve bu hastalık neticesinde dünyasını değiştirmiştir. Genç Osman’ın bir Yeniçeri İsyanı sonucunda görevinden azledilerek idam edilmek için Yedikule Zindanlarına götürülmesi hadisesi esnasında Kafzade Abdülhay Faizi bizzat sarayda bulunuyordu. Tüm bu olanlar sonucunda kısa sürede vefat etti. Vefatından sonra düşülen notta; ‘’Göçtü bin otuz bir recebi Abdülhay’’ notu düşüldü. Kabri Zincirlikuyu Mezarlığında bulunur.

Eserleri şunlardır;

  • Divan; Divanında Peygamberimizin Torunları, Hz Hasan ve Hz Hüseyin için yazılmış naat ve mersiyeler bulunur. Ayrıca rubai, kıta, tarih matla ve müfret tarzında divan şiirleri bulunur. Sultan I. Ahmet ve II. Osman döneminde önemli devlet adamları hakkında kasideler ve yaklaşık 150 adet kaside bulunur.
  • Zübdetü’l, Eş ’ar; Eserde birçok şairin şiirleri yer alır. Esasında bir antoloji niteliğindedir. Kafzade Abdülhay Çelebi 14 tanesi kadın olmak üzere toplamda 514 tane şairin şiirlerini bu kitapta toplamıştır. Eser şu anda Süleymaniye Kütüphanesinde bulunur.
  • Leyla ve Mecnun; Faizi bu eseri vefatı nedeni ile tamamlayamamıştır. 1136 beyitlik eser tamamlanamamış olması ile birlikte ileri ki dönemde Seyyid Vehbi’nin tamamladığına dair görüşler vardır. Ancak Seyyid Vehbi’nin tamamladığı bölümlere ulaşılamamıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir